İklim değişikliği, küresel iklim örüntülerinde meydana gelen bir değişikliktir. Son dönemlerde iyice popüler olan bu kavram, insan kaynaklı iklim değişikliğini kastetmektedir fakat bunun dışında, doğal olan bir değişim de mevcuttur. İnsan kaynaklı değişiklikte ana etken, sera gazlarıdır (SGler). Bunlar, başta karbondioksit (CO2), bunun dışında metan, nitröz oksit, kloroflorokarbonlar, troposferikozon ve başka gazları da içermektedir.
Okyanus tortulları, buzullar, ağaç halkaları, mercan resifleri ve tortul kayaçlar üstünde yapılan incelemelerle, iklimin SGler sebebiyle değiştiği gösterilmiştir (1). Bu paleoiklim incelemeleri, başka bir şeyi de göstermiştir. Şu an bulunduğumuz devir, 7000 sene önce biten buzul çağı sonrası ısınma dönemidir fakat ısınma aşırı hızlı şekilde gerçekleşmektedir. Hatta, doğal olarak gerçekleşen ısınmanın aşağı yukarı 10 katı hızla olmaktadır (1).
Sera etkisi denilen durum, Güneş'ten gelerek, Yeryüzü'nden yansıyan ışığın, atmosferdeki belli gazlar tarafından yakalanması ve bunun sonucu, gezegenin ısınmasıdır. Karbon dioksit (CO2) ve diğer gazların ısı yakalayıcı etkisi 19. YY'da bile gösterilmiştir (2). Bu gazlar içerisinden, insan kaynaklı değişiklikte en çok pay sahibi olanın CO2 olduğu bilinmektedir. Örneğin, aşağıda ABD'nin 2015 senesindeki SG salınımları verilmiştir.
Kaynak
Diğer ülkeler için de, CO2'nin yüzdeleri benzerdir. Bu sebeple, CO2, insan kaynaklı iklim değişikliğinde en büyük etkendir. Peki CO2, yıllar içerisinde nasıl değişmiştir?
Kaynak:Figür 1, FAQ 2.1, IPCCFourth Assessment Report (2007), Bölüm 2
Yukarıda, milattan sonraki yıllarda belli başlı sera gazlarının değişimi gösterilmektedir. Görülebileceği gibi, son 150 yıl içerisinde CO2 seviyesi oldukça artmıştır.
[img='https://i.imgur.com/iMPn3Ko.jpg',none,813][/img]
[url='https://climate.nasa.gov/evidence']Kaynak[/url]
Yukarıda, enlemesine olan düzlem yılları göstermektedir, boylamasına olan da CO2 seviyesini. Görüldüğü gibi, CO2 seviyeleri doğal olarak değişmiştir fakat bu değişimler, uzun sürelerde gerçekleşmiştir.
Kaynaktan çevrilerek
Yukarıda, daha uzun bir zaman skalasında, CO2 değişimi gösterilmektedir. Ayrıca, RCPler denilen, Hükümetlerarası İklim Değişikliği Paneli (IPCC) tarafından yapılmış, geleceğe yönelik bilimsel tahminleri içermektedir. Her RCP, insan politikalarına bağlı olarak, iklim değişikliğinin izleyebileceği farklı bir yolu temsil etmektedir. Bu dört yol içerisinden en kötüsü RCP8.5'tir ve yukarıdaki grafikte de, CO2 değişiminin en hızlı ve fazla yükseldiği senaryodur. En iyimser senaryo ise (bütün devletlerin çok etkili bir şekilde iklim değişikliği ile savaştığı senaryo) RCP3PD'dir. Malesef, en iyi senaryo gerçekleşecek gibi görünmemektedir.
Şu anda bulunduğumuz zaman, RCPlerin birbirinden ayrıldığı noktadır. Daha önce CO2 seviyesinin bu kadar olduğu zamana bakılırsa, bunun aşağı yukarı 20 milyon yıl önce gerçekleştiği görülmektedir. Grafiğin dört kısıma bölündüğü ve yıl skalalarının geriye gittikçe arttığı unutulmamalıdır. 20 milyon önce, CO2'nin bulunduğu seviyeye gelmesi milyonlarca yıl almıştır. İnsanların durumunda ise, bu 100 yıl kadar bir süre içinde gerçekleşmiştir.
Grafiğin başına bakılırsa, 100 milyon yıl içinde 1500 ppm (milyon başıparçacık) bir değişimin gerçekleştiği görülebilir. EğerRCP8.5 gerçekleşirse, 2050 yılında bu değişimi sadece 150 yıl içerisinde gerçekleştirmiş olacağız. Organizmalar, bu kadar hızlı bir değişime adapte olamaz. Önceki, insan kaynaklı olmayan iklim değişiklikleri çok uzun sürede gerçekleşmiştir ve hayat, bu yüzden bunlara adapte olabilerek, evrilmiştir. Ancak insan kaynaklı iklim değişikliği, aşırı hızlı gerçekleşmesi nedeniyle, böyle bir şeyi, bir çok hayat çeşidi açısından aşırı zor veya imkansız kılmaktadır. Bunun sonucu olarak, insanlar da dahil, tüm dünyadaki hayat, bu durumdan hasar almıştır ve bir şeyler yapılmazsa, bu durum çok daha kötüye gidecektir.
İklim değişikliği uzak bir ihtimal veya bizi etkilemeyecek bir şey değildir. Şu anda, doğal olandan katlarca hızlı bir şekilde, insan aktivitesinden dolayı gerçekleşmektedir. Gezegendeki ekosistemleri etkileyen herhangi bir değişim, insanları da etkilemektedir ve iklim değişikliği, gezegenin tamamını etkilemektedir.
Sonolarak, genel olarak değişimler şunlardır;
-Küresel sıcaklık artışı
-Okyanusların ısınması
-Kutupsal buzulların küçülmesi
-Kutupsal dışında buzulların azalması
-Kar düşüşünde azalma
-Deniz seviyesi artışı
-Ekstrem hava durumları
-Okyanusların asitleşmesi
Bu değişimler hakkında daha detaylı bilgi için, ikinci referanse bakılabilir.
Referanslar
1)
http://earthobservatory.nasa.gov/Features/GlobalWarming/page3.php
2)
https://climate.nasa.gov/evidence/#footnote_2
Taşın varlığı her şeyi kanıtlıyor.) Sanırım 700 milyon yıl önce, dünyanın tüm yüzeyi buzlarla kaplıydı. Buna ekvator bölgesinin kendisi de dahil. Hatta söylenene göre, dünya üzerindeki buz kütlesinin kalınlığı iki kilometre civarı. O zaman tüm canlılık neredeyse tükenmek üzereymiş hatta. Soğuğun kendisi daha tehlikeli hatta. Neyse ki volkanlarımız sağ olsun, o buz devrini aşmışız bir şekilde.
