Kahraman Baykuş - Kanatlanan Kültür

Neden anime ve mangaları severiz?

Eveeeet ben geldim!

Şimdi şu ufak "dikkati zaten bahsetmek istediğim belirli bi yöne (de) çekme" operasyonu, @Nabunun da katkılarıyla amacına ulaştığına göre, esas tartışmaya geçebilirim.

Benim düşünceme göre, anime sevmenin ilk sebebi "hikaye dinlemeyi sevmek" -ki bunu bolca söylemiş oldum-, ikinci sebebi de "anime dilini öğrenmiş olmak".

"Hikaye dinlemeyi sevmek"ten başlayayım. Nabu, yorumunda niye o hikaye değil bu hikaye diye sormuş. Güzel sormuş. Direkt buna cevap vereyim hatta kendi düşüncelerime göre.

Bütün hikayeler, aynı aşamalardan geçer aslında. Mitolojilerin, masalların, bugün anlatılan ve bizi etkileyen anlatıların basamakları aynıdır. Kahraman bi çağrı alır. Yani onu maceraya çıkmaya yönlendiren bir itme. Bu bir hayal de olabilir, bir mecburiyet de. Sonra kahramana bir destekçi gelir, destekçi ona yol gösteren, ona burdan böyle dümdüz git diyen kişidir. Bu destek, bir aksakallı dededen de gelebilir, bir rol modelden de. Sonra yolculuk başlar. Kahraman, hedefine ulaşmak için konfor alanından ayrılır. Buradan sonrası yolculuğun kendisidir. Engellerle karşılaşılır, bu engeller aşılmaya çalışılır. Sonunda en büyük engelle, tabiri caizse boss ile karşılaşılır. Zaten bunca yol bunun için gelinmiştir. Bu zorluğu aşan kahraman amacına ulaşır. Sonunda zafer kazanan kahramanın eve döner, ama değişmiş olarak döner. Bundan sonra, hikaye ya biter, ya da yeniden başlar: kahraman yeni bir çağrı alır, yeniden yola çıkar; hatta bazen her bir küçük boss, hikayeyi çok daha büyük bir boss'a hazırlıyor olabilir.

Bunları birazcık bile içermeyen tek bir hikaye yoktur. Ama her hikaye sizin kafanızdaki kodlara uymaz. Aslında o kahraman sizsinizdir çünkü. Değişimi hayallerinizin derinliklerinde siz bizzat yaşarsınız. Dinlediğiniz hikayenin kahramanı, sizin kafanızdaki "kahramana", yani "size" uymuyorsa, elden bi şey gelmez. O hikaye sizi ilgilendirmeyecektir. Sizle hiç alakası olmasa bile, kahramanın geçirdiği değişim sizde bir pencere açmalı, sizin beyninizdeki kahramana katkıda bulunmalıdır. Açmıyorsa, yine sizi ilgilendirmeyecektir. Her durumda animeler, işte bu fenomeni sonuna kadar kullanır. Ve bu etkiden soyutlanmanın imkanı yoktur izleyici için. İlla ki bir kahraman yakalarsınız. Size uyan o belirli tipte kahramanlar, animede daha yoğun sunuluyorsa, sizin de seveceğiniz anime sayısı otomatik olarak artacaktır. Lakin dandirik bulduğunuz/bulduğumuz diziler de bu akışı kullanır, onların izleyicisi de o kahramana bir anlamda "tutulur kalır". Mesele bi şeyler anlatması değildir, sizin "kahramanınızla" ilişkili bir hikaye anlatmasıdır aslında. O kahramanlar türk dizisinde de anlatılsa, animede de anlatılsa, bollywood filminde de anlatılsa, seversiniz yani. Kaçışınız yok.

Yalnız burada bir trick var: mağruz kaldığınız hikayelerdeki kahramanlar, aklınızdaki o "kahramanı" etkiler. Bu bi döngüdür.

Şimdi "anime dilini bilmeye" geleyim. Burada bahsedilecek şey üslup.

Animelerin kendine özgü üslubunun çok matah olduğu için insanı yakalaması gibi bi şey iddia edilemez. Aslına bakılacak olursa, her üslup kendi banelliğine sahiptir. Lakin bunu gözardı edersiniz, hatta bunu sevmeyi öğrenirsiniz. Mesela Bollywood filmlerinin kendine ait bir üslubu vardır. Bu üslup da kendine özgü bir abartma, sündürme, köpürtme içerir . Örneğin danslar. Uzun bakışmalar. Tesadüf zincirleri... Ama Bollywood izleyicisi bunu sever. Bu durum Hollywoodda da aynı, Kore sinemasında da aynı, Türk dizisinde de aynı, Comicde de aynı... (aslında, şöyle bir düşününce, kendine özgü bir abartma, köpürtme, kabartma içermeyen bi üslup da bilmiyorum). Bu anlatımsal kodlara bi şekilde mağruz kalırsınız, öğrenirsiniz, ve artık o kodlara göre yorumlayarak izlersiniz. Her ürünün kendi izleyicisi, bir süre sonra o ürünün üslubu öğrenir, benimser, o üslubun içinde gezinmeye başlar. Bu bir dil öğrenmek gibidir. "Abi ne kurcalıyosun anime işte animede böyle olur" deriz mesela, bu bi kabulleniştir. "Olm sonuçta comic bu, tarz böyle" yine aynı. Her durumda, bir üsluba alıştığınızda, artık o üslup, o tarz, sizin için bi kriter olmaya başlar. Zamanla bi alışkanlık, bi arayış haline gelir. Artık bir şekilde sizin diliniz bu olmuştur ve o dille anlatılan hikaye hoşunuza gitmektedir, çünkü onu kolayca anlarsınız, size kolayca ulaşır. Ama eğer bu dili bilmiyorsanız, veya uzaklaşmışsanız, tamamen anlamsız gelecektir.

Peki neden o üslup değil de bu üslup sizi yakalamıştır? Burada farklı yorumlar yapılabilir. Benim iki düşüncem var. İlki, sevdiğiniz hikayeler size o üslupta sunulmuştur, hikayeyle birlikte üslubu da kabullenip sevmişsinizdir (ve genelde bu iş böyle başlar). İkincisi ise, mevzubahis üslup, gerçek hayatı algılama biçimimizle ortak bir frekans tutturmuştur. Mesela Naruto'yu ele alalım: ortada savaş, kavga, dövüş gırlayken, hikayenin günlük hayata dair bi sürü ayrıntı içermesi sizi yakalamış olabilir (çoğu animede de var bu). Epik bir anlatı gibi tek döngüde sona ermemesi, sürekli başa sarması, hayatın sürekliliğini taklit etmesi sizi yakalamış olabilir. Karakterlerin verdiği tepkilerin, gerçekdışı, fantastik görüntülerle sunulması (mesajların birindeki videolarda var), aslında dışavurumsal bi tarzdır ve karakterin iç dünyasının ifade biçimi olarak sizi yakalamış olabilir. Siz de mesela öfkelendiğinizde sırtınızın arkasında patlayan ışıklar hayal ediyor, kararlılıkla yumruğunuzu sıktığınızda etrafınızdaki duvarların çatırdadığını gönül gözünüzle görüyor olabilirsiniz. Sonuçta olan, gerçek dünyanın, sizin akıl aynanıza nasıl yansıdığı ile ilgilidir, gördüğünüz şey o aynaya yansıyan görüntüye benzemektedir.

Aynı trick burada da var: maruz kaldığınız görsel kodlar, sizin aynanıza neyin nası yansıyacağını etkiler. Bu da bir döngüdür.

İnsan, sevdiği şeyi yüceltmeye meyillidir doğal olarak. Zira onu seviyorsunuzdur, sizin için özel anlamlı güzel vs olmasa sevmezsiniz. Oysa ortada bi üstünlük yok, mesele bizim beynimizdeki bazı kodlara uymaları sadece. Bu yüzden hikaye dinlemek son derece kişisel bir olay bana kalırsa. Bana hangi hikayeyi sevdiğinizi söyleyin, size şecerenizi söyleyeyim (yani ben söyleyemem de şecereniz ortaya çıkmış oluyor işte, beceren okur söyler artık :D )

Türk dizisi deyince doğal olarak bi "kalite" tartışmasına da ucundan girmiş olduk. Ona da cevap vermeden geçemeyeceğim. Bütün animeler de kaliteli değil. Bütün animeler de çok matah bi kafayla üretiliyor değil. Bütün animeler de iyi kurgulara sahip değil. Daha da önemlisi, aslında animeler belli bi entelektüel seviyeye falan hitap etmiyor bana kalırsa. Genç olup, internet bilip, dil bilip vs, anime yine de sevmeyen insanlar var. Çok var ve olacak. Çünkü o kahramanlar onların kahramanları değil, o görsel veya kurgusal kodlar onların beyninde yok. Ama tırnak içinde "entelektüel" olmayıp, yine de anime seven insan da olabilir, mesela Japonyada kesin vardır. Çünkü oranın üretimi o, bizde dizi neyse adamlarda anime de o sonuçta. Benim yaşmaklı teyzem bilmiyor olabilir, Japonyadaki yaşlı teyzeler biliyordur. Ki benim annem, anime izleyicisiymiş eskiden. İlk animelerimi ben de annem sayesinde izledim: Lady Georgie, Candy Candy gibi... :D Tvde yayınlanırsa sürekli, aynı dizileri izledikleri gibi onu da izlerler insanlar. Hikayeler farklı entelektüel seviyelere hitap edebilir, ediyor, bunu inkar etmiyorum tabii.

Sonuç: anime sevmek, anime izleyicisi olmak, tamamen maruz kalmakla ilgili bi şey. Ki anlatı tarzlarının hepsinde bu böyle bana kalırsa.

Yorumumda çok fazla açık nokta var, çok da toparlayamadım. Zaten kendimi anime sever olarak da tanımlamam. Bunlar benim şahsi gözlemlerim, düşüncelerim, elbette kimse katılmak zorunda değil. Ben kitap okumayı anime izlemeye fazla fazla tercih eden biriyim.

Ayrıca, Nabu'ya tekrar teşekkürler. Güzel bi tartışma oldu.
 
Teyzeler türk dizilerini neden seviyosa aynen o yüzden seviliyor. Temelde farkı yok anime izlemenin sinsi gelinin entrikalarını, zibidi dayının maceralarını izlemekten.
Temel derken ne kadar temel?Temele inersek; insanın bir şeyden zevk alması(Bir şey izlemek,gezmek,yemek yemek,sex vb aklımıza ne geliyorsa) ödül mekanizması üzerinden dopamin nörotransmitteri ile sağlanıyor.Bu yüzden aslında her şeyin temeli aynı.Böyle bakınca olaya aslında iddian yanlış değil fakat konuyla alakasız.Senin yaptığın şey, benim konuya gelip "Temelde anime izlemenin Twitch veya youtube da canlı yayın izlemeyle,ya da müzik dinlemeyle bir farkı yok" dememle aynı şey.
 
Teyzeler türk dizilerini neden seviyosa aynen o yüzden seviliyor. Temelde farkı yok anime izlemenin sinsi gelinin entrikalarını, zibidi dayının maceralarını izlemekten.
Temel derken ne kadar temel?Temele inersek; insanın bir şeyden zevk alması(Bir şey izlemek,gezmek,yemek yemek,sex vb aklımıza ne geliyorsa) ödül mekanizması üzerinden dopamin nörotransmitteri ile sağlanıyor.Bu yüzden aslında her şeyin temeli aynı.Böyle bakınca olaya aslında iddian yanlış değil fakat konuyla alakasız.Senin yaptığın şey, benim konuya gelip "Temelde anime izlemenin Twitch veya youtube da canlı yayın izlemeyle,ya da müzik dinlemeyle bir farkı yok" dememle aynı şey.
Hm. Hikaye dinlemeyi sevmekten ve alışık olduğumuz/benimsediğimiz anlatı şekillerinden bahsediyorum aslında. Yukardaki yorumumda açıklamış oldum uzun uzun.

Bu arada, yazmayı unutmuşum. İlk yorumun sahibi arkadaş, @Mergen sanırım, iki şey vurgulamış, bence oralarda benzer şeylerden söz etmişiz. Anlam yüklenen dövüşler -> kahramanın değişimi. Animenin/Japonların kendine özgü abartıları -> birebir aynı olmamakla birlikte benim üslup dediğim şey. Güzel tespitler, beğendim.
 
@Lorem Ipsum
Teyzeler türk dizilerini neden seviyosa aynen o yüzden seviliyor. Temelde farkı yok anime izlemenin sinsi gelinin entrikalarını, zibidi dayının maceralarını izlemekten.
Temel derken ne kadar temel?Temele inersek; insanın bir şeyden zevk alması(Bir şey izlemek,gezmek,yemek yemek,sex vb aklımıza ne geliyorsa) ödül mekanizması üzerinden dopamin nörotransmitteri ile sağlanıyor.Bu yüzden aslında her şeyin temeli aynı.Böyle bakınca olaya aslında iddian yanlış değil fakat konuyla alakasız.Senin yaptığın şey, benim konuya gelip "Temelde anime izlemenin Twitch veya youtube da canlı yayın izlemeyle,ya da müzik dinlemeyle bir farkı yok" dememle aynı şey.
Hm. Hikaye dinlemeyi sevmekten ve alışık olduğumuz/benimsediğimiz anlatı şekillerinden bahsediyorum aslında. Yukardaki yorumumda açıklamış oldum uzun uzun.
Ben yorumumu yazarken senin uzun yorumu görmeden yazdım(Daha doģrusu ben yazmaya başlarken sen daha göndermemiştin mesajı ondan görmedim.
Yorumunda yazdıkların yine oldukça genel ve konuyla alaksız.Bir teyzenin türk dizisi izleme sebebi o anda onun ulaşabileceği tek dopamin kaynagının o olması.Fakat biz anime izlerken veya manga okurken elimizinden altındaki onlarca dopamin kaynağından film,dizi,bilgisayar oyunları,roman,çizgi roman,anime,manga gibi bir sürü kaynaktan spesifik olarak animeyi veya mangayı seçiyoruz.Aslında konuda bunu tartısmamız gerekiyor.Neden bu ikiliyi seçtik ,neden seviyoruz bunları?Buraya gelip de "aslında pizza yemekle anime izlemek aynı şey 2 sinde de mutlu oluyorum" klasmanı bir cevap verip gelen tepkiler üzerine "hahaha kızdıniz heralde" yazmak hoş değil.
 
Moderatör tarafında düzenlendi:
@Lorem Ipsum
Ben yazımı yazarken senin uzun cevap daha yazılmamış
Teyzeler türk dizilerini neden seviyosa aynen o yüzden seviliyor. Temelde farkı yok anime izlemenin sinsi gelinin entrikalarını, zibidi dayının maceralarını izlemekten.
Temel derken ne kadar temel?Temele inersek; insanın bir şeyden zevk alması(Bir şey izlemek,gezmek,yemek yemek,sex vb aklımıza ne geliyorsa) ödül mekanizması üzerinden dopamin nörotransmitteri ile sağlanıyor.Bu yüzden aslında her şeyin temeli aynı.Böyle bakınca olaya aslında iddian yanlış değil fakat konuyla alakasız.Senin yaptığın şey, benim konuya gelip "Temelde anime izlemenin Twitch veya youtube da canlı yayın izlemeyle,ya da müzik dinlemeyle bir farkı yok" dememle aynı şey.
Hm. Hikaye dinlemeyi sevmekten ve alışık olduğumuz/benimsediğimiz anlatı şekillerinden bahsediyorum aslında. Yukardaki yorumumda açıklamış oldum uzun uzun.
Ben yorumumu yazarken senin uzun yorumu görmeden yazdım(Daha doģrusu ben yazmaya başlarken sen daha göndermemiştin mesajı ondan görmedim.Yorumunda yazdıkların yine oldukça genel ve konuyla alaksız.Bir teyzenin türk dizisi izleme sebebi o anda onun ulaşabileceği tek dopamin kaynagının o olması.Fakat biz anime izlerken veya manga okurken elimizinden altındaki onlarca dopamin kaynağından film,dizi,bilgisayar oyunları,roman,çizgi roman,anime,manga gibi bir sürü kaynaktan spesifik olarak animeyi veya mangayı seçiyoruz.Aslında konuda bunu tartısmamız gerekiyor.Neden bu ikiliyi seçtik ,neden seviyoruz bunları?Buraya gelip de "aslında pizza yemekle anime izlemek aynı şey 2 sinde de mutlu oluyorum" klasmanı bir cevap verip gelen tepkiler üzerine "hahaha kızdıniz heralde" yazmak hoş değil.
Kardeş anlatıyorum orda onu. Çok genel ne demek. Anime zaten genel bi şey. Bana shonen serisi neden sevilir, animenin şu yönü neden sevilir diye sorulmamış. Koskoca bi anlatı tarzı "anime". Binlerce farklı tema işleniyor. Ne kadar özel anlatabilirim. Dopamin kaynağı mevzusuna zaten sen sormadan cevap vermişim.

Ayrıca bana soru mu soruyorsun, forum üslubumu mu eleştiriyorsun anlamadım. İkisine de hakkın var elbette ama hangisini yaptığına bi karar ver de, ona göre cevap vereyim.

ek:

ayrıca bi dk ya, teyzelerin dopamin kaynağı olduğu için sevdiğini nerden çıkardın? zevk almaktan bahsetmiyoruz, sevmekten bahsediyoruz. ve bu çıkarımın zaten yanlış ki. çok karmaşık ve çarpık bi mevzu oldu bu.

ben de gerçi buna yönelik bi laf etmiş oldum bu yorumda da, iznin olursa toparlayayım: elindeki dopamin kaynakları içinden neden anime-mangayı seçtiğini açıkladım (gerçi bence bu da yanlış, eğer diğerleri yeterince dopamin veriyor olsa onları seçerdin, bi şekilde zevk almıyorsun ki seçmiyorsun). bu üsluba aşinasın. bir şekilde buna maruz kalmışsın. sevdiğin hikayeler sana bu tarzla sunulmuş dedim. hatta neden o hikayeleri sevdiğini de açıkladım (sen derken senin değil tabi, genel konuşuyorum). elbette animenin de, tv dizisinin de kendine özel nitelikleri var. ama bu nitelikler her animede, her dizide eşit miktarda bulunmuyor. o yüzden ortak özellikler üzerinden yazdım yazacaklarımı.

teyzelere ya da şöyle söyleyeyim, tv dizilerine gelince. bunu seven kitlenin tamamı sandığın gibi elindeki tek dopamin kaynağı olduğu için mecburen izlemiyor. japonyada da kolay ulaşılabilir olduğu için anime izleyen kitle vardır nihayetinde. hakkaten türk dizisi seven kitle, aynı bu forumda sayfalarca bi versusu tartışan bizler gibi, o dizileri tartışıyor, takip ediyor, zaman harcıyor. sen de takip ediyor olsan bilirsin bence. buna "dopamin kaynağı" demek yetersiz olur. sanki herkes mutlaka dizi izliyormuş gibi... yoo izlemiyorlar.

ama bu yorumun sayesinde bi konu da aydınlanmış oldu. ben farkında değildim başlıkta bu gözle bakıldığının (eldeki tek dopamin kaynağına yönelen insanlar) teyzelere ve dizilere. benim gözlemlerim o yönde olmadığı için... her neyse. teşekkürler.
 
Moderatör tarafında düzenlendi:
Anime ve mangaları sevmemin çok nedeni var ilk sebepleri anaokuluna dayanır.Ama sebepleri yazmayacağım.Onun yerine sinema dizi animasyon ve roman sorunlarını yazıp sizin anlamanızı sağlayacağım.

1-Sinema Sorunları.
Şimdi dünyada iki cinsiyet var.Kadın ve erkek.Şimdi erkekler ne alanda üstün.Fizik,şiddet,psikoloji,ve manipüle yöntemleri.Hele hele şiddet yanlılarında.Kadınlar ise zeka,ev işi ve diğer işlerde hüner, ve kısaca "Yaşam" konusunda üstün.Ama üstün taraf ne yazık ki erkekler olarak seçiliyor sebep kas felan.Sinema da ise bir kaç harbi kadın gibi kadın karakter var gerisi feminist gazı kadınlar yani zayıf gösterilenler.Ama hayatta en azından kadının bir anlamı var sinemada cinsel obje anlamı taşıyorlar.Lütfen saldırmayın.Gerçek bu.Nerde James Cameron'un işte kadın budur işte üstün kadın denilecek türden karakterleri nerdee o kafasız ergen tayfası için oynatılan kadınlar arada dağlar kadar fark var.Ha anime de hiç mi yok.Var.Kıyafet anlamında var baya.Ama bakın kadın fiziğinin bir parçası diye gözümüze sokmuyorlar.Keza mangalar içinde geçerli bu.
Diğer sorun ise abartısız sonlar.Yani işin suyunu çıkartmak anlamında.Bir katil babayı öldürür çocuk sinirlenir yemin eder eğitim alır 3 ay boyunca sonra hemen adamı öldürürken zorluk çek sonra yok et al zorlama olmayan içki içerken yazılmış senaryo mis ya mis.Ama anime de öyle mi.Aslında bu senaryo çizgi roman film vs vs. hepsinde var.Konuyu uzatmamak adına kısa cevap olarak bu sorunlar animelere kaçma sebebim.Tabi bazı animeler işin suyunu çıkartmıyor değil orası ayrı bir mesele.Sevmemin nedeni bu iki sorunun anime veya mangalarda fazla olmaması.
 
Anime bir çizimdir, istediğin her şeyi animeye koyabilirsin. Filmlerde bunu yapamazsın çünkü filmlerde bir bütçe var. İşte bu yüzden animelerin kurduğu evrenler film ve dizilerin kurduğu evrenlerden çok daha güzel. Bende kendisine ait evreni olan şeyleri çok severim ve bunu en iyi yapan da animeler. Manga için pek bir şey söyleyemeyeceğim ama manga çizimleri bana göre çizgi roman çizimlerinden daha güzel :D
 
Üst