Aslında bunu başka bir konuya yazıyordum fakat yanlış bilginin aşırı derecede dolandığı şu günlerde, böyle bir başlığın yararlı olacağını düşündüm. Aşağıdaki soruların cevapları, Dünya Sağlık Örgütü'nün, yani koronavirüs ile savaşmak için en donanımlı olan örgütün sitesinden alınmış ve şahsımca çevrilmiştir.
Koronavirüs nedir?
Koronavirüsler, klasik soğuk algınlığından tutun, MERS ve SARS kadar ciddi hastalıklara yol açan virüslerin bulunduğu geniş bir virüs ailesidir. En son keşfedilen, şu anki salgına sebep olan koronavirüs, COVID-19'dur.
Koronavirüs semptomları nelerdir?
Dünya Sağlık Örgütü'ne (DSÖ) göre koronavirüsün semptomları, ateş, yorgunluk ve kuru öksürüktür. Kimi hastalar, ağrılar, burun tıkanıklığı, burun akması, boğaz acıması ve ishal de gösteriyor. Bu semptomlar genellikle hafif oluyor ve aşamalı olarak beliriyorlar. Kimi kişiler enfekte olsa bile semptom göstermiyorlar ve kötü hissetmiyorlar. İnsanların çoğunluğu (yaklaşık %80'i), özel bir tedavi gerektirmeden hastalıktan iyileşiyorlar. Hasta olan yaklaşık her 6 kişiden 1 tanesi, ciddi derecede hasta oluyor ve nefes darlığı çekiyor. Yaşlı insanlar, yüksek tansiyon, kalp problemleri, diyabet gibi kronik hastalıkları olanlar ciddi derecede hasta olma riskindeler. Ateş, öksürük ve solunum zorluğu çeken kişiler tıbbi yardım almalılar.
Koronavirüs nasıl yayılıyor?
Koronavirüse sahip birisi öksürdüğünde, tıksırdığında, hapşurduğunda, nefes verdiğinde, ağzından saçılan küçücük sıvı tanecikleri etrafa yayılıyor. Bu tanecikler, kişilere veya yüzeylere bulaşıyor. Bu yüzden, öksüren, hapşuran, tıksıran kişilerden en az 1 metre uzak durmak önemli. Gözlere, buruna ve ağıza dokunmamak gerekiyor çünkü pislenmiş olabilirler ve buralardan vücuda virüs girebilir.
Koronavirüs havadan bulaşıyor mu?
Hayır, hava yoluyla bulaşmıyor.
Koronavirüs semptom göstermeye birisinden bulaşabilir mi?
Hastalığın ana yayılma yolu, hasta birisinin ağzından veya burnundan yaydığı sıvı tanecikleri sayesinde olduğu için, semptom sergilemeyen birisinin hastalığı yayma riski oldukça düşük. Ancak pek çok kişi COVID-19'u hafif semptomlarla atlatıyor ve bu özellikle hastalığın erken aşamalarında geçerli oluyor. Bu yüzden, hasta hissetmeyen ama hafif bir öksürüğü olan birisi de size hastalığı bulaştırabilir.
Kendimi hastalıktan korumak için ne yapabilirim?
DSÖ'ye göre, hastalıktan korunmak için yapabileceğiniz en iyi şeyler şunlardır.
- Düzenli olarak ellerinizi yıkayın veya alkol bazlı maddeler ile silin (Kesinlikle metanol kullanmayın! Zehirlidir!).
- Hapşuran veya öksüren kişiler ile aranıza en az 1 metre mesafe koyun çünkü virüsün ana bulaşma yolu budur.
- Göz, burun ve ağıza dokunmayın çünkü virüs buralardan vücudunuza girebilir.
- Kendiniz ve etrafınızdakilerin solunum hijyenine dikkat etmesini sağlayın. Yani öksürük ve hapşurma durumunda, bunları bir peçete veya mendil ile kapayın ve ardından bunları atın.
- Eğer kötü hissediyorsanız evde kalın. Ateş, öksürük, solunumda zorluk varsa doktora gidin.
- Bölgeniz için son gelişmeleri izleyin.
COVID-19'a yakalanmak konusunda endişelenmeli miyim?
COVID-19 sebepli hastalık genel olarak hafif geçiyor, bu özellikle genç yetişkinler ve çocuklar için geçerli. Ancak, ciddi hastalığa yol açtığı da oluyor: hastalığa yakalanan yaklaşık her 5 kişiden 1 tanesinin hastaneye yatması gerekiyor. Bu yüzden, insanların kendileri ve sevdikleri için endişelenmeleri gayet normal bir şey.
Hastalığın kuluçka süresi ne kadardır (virüsle temas ile hastalık belirtilerini göstermeye başlama arasında geçen süre)?
Vrüsün kuluçka süresi 1-14 gün arasında değişiyor. Bu genellikle 5 gün civarında oluyor.
Hastalık evcil hayvanlarımdan bana bulaşır mı?
Hong Kong'de enfekte olmuş bir köpek vakası vardır fakat bugüne kadar herhangi bir veri, evcil hayvanların hastalığı yaydığını göstermemiştir.
Virüs yüzeylerde ne kadar kalıyor?
COVID-19'un yüzeylerde ne kadar kaldığı belli değil fakat görünüşe göre, diğer koronavirüsler gibi davranıyor. Çalışmaların gösterdiğine göre, değişkenlere bağlı olarak, birkaç saat ile birkaç gün arasında değişiyor. Yüzey tipi, sıcaklık, ortamın nemi vb. değişkenler bu süreyi etkiliyor.
Eğer bir yüzeyin enfekte olduğundan şüpheleniyorsanız, orayı bir dezenfektan ile temizlemeniz öneriliyor. Ellerinizi sabun ile yıkayın veya elleri temizlemek için satılan alkol bazlı maddeleri kullanın (Sakın metanol kullanmayın. Zehirlidir!). Gözlere, ağıza ve buruna dokunmayın.
Maske almalı mıyım?
Sadece COVID-19'a yakalandıysanız veya COVID-19'a yakalanmış birisine bakıyorsanız maske takın. Tek kullanımlık maskeler sadece bir kez kullanılabilir. Eğer hasta değilseniz veya hasta birisine bakmıyorsanız, bir maskeyi harcıyorsunuz demektir. Dünya çapında medikal maskelerde bir kıtlık var ve DSÖ, insanları bilinçli bir şekilde maske kullanmaya çağırıyor.
DSÖ maske takmayı tavsiye etmeye başladı.
Antibiyotik virüse karşı koruma sağlar mı?
Hayır çünkü antibiyotikler sadece bakterilere karşı işe yarıyor.
Ne yapmamalıyım?
Aşağıdaki maddeler COVID-19'a karşı etkisizdir ve zararlı olabilirler.
- Sigara içmek
- Birden fazla maskeyi aynı anda takmak
- Antibiyotik almak
Koronavirüs nedir?
Koronavirüsler, klasik soğuk algınlığından tutun, MERS ve SARS kadar ciddi hastalıklara yol açan virüslerin bulunduğu geniş bir virüs ailesidir. En son keşfedilen, şu anki salgına sebep olan koronavirüs, COVID-19'dur.
Koronavirüs semptomları nelerdir?
Dünya Sağlık Örgütü'ne (DSÖ) göre koronavirüsün semptomları, ateş, yorgunluk ve kuru öksürüktür. Kimi hastalar, ağrılar, burun tıkanıklığı, burun akması, boğaz acıması ve ishal de gösteriyor. Bu semptomlar genellikle hafif oluyor ve aşamalı olarak beliriyorlar. Kimi kişiler enfekte olsa bile semptom göstermiyorlar ve kötü hissetmiyorlar. İnsanların çoğunluğu (yaklaşık %80'i), özel bir tedavi gerektirmeden hastalıktan iyileşiyorlar. Hasta olan yaklaşık her 6 kişiden 1 tanesi, ciddi derecede hasta oluyor ve nefes darlığı çekiyor. Yaşlı insanlar, yüksek tansiyon, kalp problemleri, diyabet gibi kronik hastalıkları olanlar ciddi derecede hasta olma riskindeler. Ateş, öksürük ve solunum zorluğu çeken kişiler tıbbi yardım almalılar.
Koronavirüs nasıl yayılıyor?
Koronavirüse sahip birisi öksürdüğünde, tıksırdığında, hapşurduğunda, nefes verdiğinde, ağzından saçılan küçücük sıvı tanecikleri etrafa yayılıyor. Bu tanecikler, kişilere veya yüzeylere bulaşıyor. Bu yüzden, öksüren, hapşuran, tıksıran kişilerden en az 1 metre uzak durmak önemli. Gözlere, buruna ve ağıza dokunmamak gerekiyor çünkü pislenmiş olabilirler ve buralardan vücuda virüs girebilir.
Koronavirüs havadan bulaşıyor mu?
Hayır, hava yoluyla bulaşmıyor.
Koronavirüs semptom göstermeye birisinden bulaşabilir mi?
Hastalığın ana yayılma yolu, hasta birisinin ağzından veya burnundan yaydığı sıvı tanecikleri sayesinde olduğu için, semptom sergilemeyen birisinin hastalığı yayma riski oldukça düşük. Ancak pek çok kişi COVID-19'u hafif semptomlarla atlatıyor ve bu özellikle hastalığın erken aşamalarında geçerli oluyor. Bu yüzden, hasta hissetmeyen ama hafif bir öksürüğü olan birisi de size hastalığı bulaştırabilir.
Kendimi hastalıktan korumak için ne yapabilirim?
DSÖ'ye göre, hastalıktan korunmak için yapabileceğiniz en iyi şeyler şunlardır.
- Düzenli olarak ellerinizi yıkayın veya alkol bazlı maddeler ile silin (Kesinlikle metanol kullanmayın! Zehirlidir!).
- Hapşuran veya öksüren kişiler ile aranıza en az 1 metre mesafe koyun çünkü virüsün ana bulaşma yolu budur.
- Göz, burun ve ağıza dokunmayın çünkü virüs buralardan vücudunuza girebilir.
- Kendiniz ve etrafınızdakilerin solunum hijyenine dikkat etmesini sağlayın. Yani öksürük ve hapşurma durumunda, bunları bir peçete veya mendil ile kapayın ve ardından bunları atın.
- Eğer kötü hissediyorsanız evde kalın. Ateş, öksürük, solunumda zorluk varsa doktora gidin.
- Bölgeniz için son gelişmeleri izleyin.
COVID-19'a yakalanmak konusunda endişelenmeli miyim?
COVID-19 sebepli hastalık genel olarak hafif geçiyor, bu özellikle genç yetişkinler ve çocuklar için geçerli. Ancak, ciddi hastalığa yol açtığı da oluyor: hastalığa yakalanan yaklaşık her 5 kişiden 1 tanesinin hastaneye yatması gerekiyor. Bu yüzden, insanların kendileri ve sevdikleri için endişelenmeleri gayet normal bir şey.
Hastalığın kuluçka süresi ne kadardır (virüsle temas ile hastalık belirtilerini göstermeye başlama arasında geçen süre)?
Vrüsün kuluçka süresi 1-14 gün arasında değişiyor. Bu genellikle 5 gün civarında oluyor.
Hastalık evcil hayvanlarımdan bana bulaşır mı?
Hong Kong'de enfekte olmuş bir köpek vakası vardır fakat bugüne kadar herhangi bir veri, evcil hayvanların hastalığı yaydığını göstermemiştir.
Virüs yüzeylerde ne kadar kalıyor?
COVID-19'un yüzeylerde ne kadar kaldığı belli değil fakat görünüşe göre, diğer koronavirüsler gibi davranıyor. Çalışmaların gösterdiğine göre, değişkenlere bağlı olarak, birkaç saat ile birkaç gün arasında değişiyor. Yüzey tipi, sıcaklık, ortamın nemi vb. değişkenler bu süreyi etkiliyor.
Eğer bir yüzeyin enfekte olduğundan şüpheleniyorsanız, orayı bir dezenfektan ile temizlemeniz öneriliyor. Ellerinizi sabun ile yıkayın veya elleri temizlemek için satılan alkol bazlı maddeleri kullanın (Sakın metanol kullanmayın. Zehirlidir!). Gözlere, ağıza ve buruna dokunmayın.
Maske almalı mıyım?
DSÖ maske takmayı tavsiye etmeye başladı.
Antibiyotik virüse karşı koruma sağlar mı?
Hayır çünkü antibiyotikler sadece bakterilere karşı işe yarıyor.
Ne yapmamalıyım?
Aşağıdaki maddeler COVID-19'a karşı etkisizdir ve zararlı olabilirler.
- Sigara içmek
- Birden fazla maskeyi aynı anda takmak
- Antibiyotik almak
Moderatör tarafında düzenlendi:
