Avusturalya'daki yangınların büyüklüğü ve önemi düşünülürse, böyle bir başlığı uygun gördüm. İleride yine ayrı başlıklar açabilirim fakat genel bilgilendirme ve özetleme bu başlık üstünden yapılacak. Yeni bilgiler geldikçe güncellenecektir. Aynı zamanda, bilmeyenler için bir duyurum var. İklim Değişikliği başlığının ilk mesajında, bugüne kadar yazdığım bütün bilgilendirici mesajların ve konuların linklerini katalogluyorum. Bu başlık ve Avusturalya'yla ilgili diğer başlıklar da buna dahil. İklim kriziyle ilgili bir şey bulmak istediğinizde oraya bakabilirsiniz. Yerli ve yabancı haber ile bilgi kaynaklarının linkleri de var.
- Sadece Yeni Güney Wales eyaletinde 2000 bin ev yandı ve 27 kişi öldü.
- Şu ana kadar, 1.25 milyar kuş, memeli ve sürüngen öldü. Bu sayı sadece doğal hayat kaybını kapsıyor ve olabilecek en ölçülü tahminlere göre yapılıyor. Gerçek kaybın bu sayının üstünde olma ihtimali çok yüksek.
- En çok Avusturalya'nın güneyi ve özellikle Yeni Güney Wales (New South Wales) etkilendi.
Peki bunlar, şu anki durumu tek başlarına açıklayabiliyor mu? Hayır. Çoğunlukla doğal ve kimi zaman insan eliyle başlatılmış olsa bile, yangınların bu boyutta ve şiddette gerçekleşmesi sadece bunlarla açıklanabilir değil. Bilim insanları, 30 yıl önce, iklim değişikliği sonucu daha şiddetli yangınlar olacağını öngörmüştü. Dünyamız ortalama 1 derece ısındığı için kimi etkileri artık daha şiddetli şekilde görüyoruz. Avusturalyalı bir ekolojist olan Michael Clarke'ın sözleriyle, bunun sonucu olarak, yangınlarda üç tane etki ortaya çıkıyor: yangın sıklığının artması, yangın şiddetinin artması ve yangın boyutunun artması.
İşin öteki tarafında, bu seneki Avusturalya yazı, 1 derece küresel ısınma için bile anormal derecede sıcak geçiyor. Yukarıdaki grafikten görebileceğiniz üzere, bu seneki yaz 2.5 derece ile 3 derece küresel ısınma arasındaki bir nokta için normal olan. Peki bu anormal ısınmanın sebebi nedir?
Meteorolojide Hint Okyanus Dipolü diye tabir edilen bir durum var. Hint Okyanusu'nda, okyanus yüzeyi sıcaklıkları doğu-batı arasında iki kutba ayrılıyor. Pozitif bir dipol, batıdaki okyanus kısmının daha sıcak ve doğudakinin daha soğuk olması anlamına geliyor. Negatif dipol, bunun tam tersi oluyor ve son olarak, nötral dipol, Hint Okyanusu'ndaki yüzey sıcaklıkları aşağı yukarı eşit demek oluyor.
Okyanus sıcaklıklarındaki bu değişim kara bölgelerini de etkiliyor. Pozitif dipol durumunda, doğudaki kara bölgelerine daha az yağmur düşerken, batıdaki kara bölgelerine daha çok yağmur düşüyor.
Bu sene oldukça kuvvetli bir pozitif dipol gerçekleşti. Bununla birlikte, Doğu Afrika'da aşırı şiddetli yağışlar bölgeyi seller altında bıraktı. Ekim ve Kasım-ortası arasındaki zaman diliminde, mevsim normalinin %300'ü yağış düştü. BM raporuna göre, 300'den fazla kişi öldü ve 2.8 milyon insan bu durumdan etkilendi.
İşin diğer kısmında, Hint Okyanusu'nun doğusunda kalan bölgelerde normalden çok daha kuru bir mevsim yaşanıyor.
Bununle eş şekilde normalden çok daha sıcak bir yaz yaşanıyor. Aşağıdaki haritaya bakılınca kuraklık ve sıcaklık arasındaki uyum görülebilir.
Avusturalya Meteroloji Bürosu'nda 20 yıldır meteroloji uzmanlığı yapan Livio Remano, "Bakması çok korkunç bir harita," diye niteliyor. "Bunu daha önce hayatımda hiç görmedim... Avusturalya ülkesinin tamamı koyu kızıla boyanmış."
Bu sıcaklık ve kuraklık durumuyla uyumlu bir şekilde, yangınların en çok, kendi normallerine göre en sıcak ve en kurak bölgelerde çıktığı görülebilir.
Hint Okyanusu Dipolü'nün şu anki kriz üstündeki etkileri bariz. Peki Hint Okyanusu Dipolü, tamamen doğal bir durum mudur? Bu sorunun cevabı yine hayır oluyor. İklim değişikliği sebebiyle, ekstrem derecede pozitif Hint Okyanusu Dipolü'nünün görülme sıklığının üç kat artacağını öngörülmüştü. 2014'te çıkan makaleye göre, ekstrem derecede pozitif dipol durumları, 17.3 yılda bir yerine 6.3 yılda bir gerçekleşecek.
Kısacası, gerçekleşen olay bir anomali olabilir fakat bu anomalinin oluşmasında yine iklim değişikliği rol oynuyor.
Son olarak, bu ateşler yangın mevsimi başlamadan çok daha önce ortaya çıkmıştı. Yaklaşık Ağustos ayından beri varlar fakat yangın mevsiminin başlamasıyla beraber iyice kuvvetlendiler ve yayıldır. Yangın mevsimi yaklaşık iki ay daha devam edecek.
Wires
Animal Welfare League NSW
Wild Life Victoria
Taronga Conservation Society Australia
RSPCA
Aşağıdaki organizasyon bağış yapılabilecek başka linkler veriyor.
Australian Conservation Foundation
Şu başlıkta daha fazla linkler var.
Ways to Donate, Fundraise and Volunteer this weekend
Diğer Başlıklar
Yangınlarda 1 Milyar Hayvan Öldü
Fotoğraflarla Avusturalya Yangını
İklim Değişikliği Ana Başlığı
---
Yıkımın Boyutu
- Yanan arazi hakkında farklı kaynaklardan gelen farklı bilgiler var. Bunun sebebi, kısmen, yangınların hala devam etmesinden kaynaklanıyor. Verilen sayılar, 8.9 milyon hektar ve 12.35 milyon hektar ve benzer başka sayılar arasında değişiyor. Aşağı yukarı 10 milyon hektar alanın yandığını söylemek doğru olur. Bilmeyenler için, 1 hektar, 10.000 m[sup]2[/sup]'ye denk geliyor.Yıkımın Boyutu
- Sadece Yeni Güney Wales eyaletinde 2000 bin ev yandı ve 27 kişi öldü.
- Şu ana kadar, 1.25 milyar kuş, memeli ve sürüngen öldü. Bu sayı sadece doğal hayat kaybını kapsıyor ve olabilecek en ölçülü tahminlere göre yapılıyor. Gerçek kaybın bu sayının üstünde olma ihtimali çok yüksek.
- En çok Avusturalya'nın güneyi ve özellikle Yeni Güney Wales (New South Wales) etkilendi.
Yangının Sebepleri
Avusturalya'nın yaz dönemi, kuzey yarıküreden daha farklı bir dönemde gerçekleşiyor. Aralık başından Şubat sonuna kadar olan süre Avusturalya için yazdır. Bu kıtadaki yaz dönemi sıcak ve kuru geçtiği için, her yaz yangın dönemi oluyor. Genellikle doğal sebepler, örneğin kuru bir bölgeye yıldırım düşmesi gibi olaylar yangınları çıkartıyor. Örneğin, Aralık 2019'da Victoria'nın Doğu Gippsland bölgesinde düşen bir yıldırım bir yangın başlattı ve alevler, sadece 5 saatte 20 kilometre yayıldı. Bunun dışında, kimi zaman insan ihlalleri yangınlara yol açıyor. Yol kenarına izmarit atanlar veya tarlasındaki kuru otları yakmaya çalışıp kontrolü kaybeden çiftçiler yüzünden yangınlar çıkabiliyor. Kimi zamansa, yangın bilerek kundakçılar tarafından çıkartılıyor. Yeni Güney Wales polisinin bir açıklamasına göre, yangınlar başladığından beri, polis 24 kişi hakkında bilerek yangın çıkarmaktan yasal işlem başlattı.Peki bunlar, şu anki durumu tek başlarına açıklayabiliyor mu? Hayır. Çoğunlukla doğal ve kimi zaman insan eliyle başlatılmış olsa bile, yangınların bu boyutta ve şiddette gerçekleşmesi sadece bunlarla açıklanabilir değil. Bilim insanları, 30 yıl önce, iklim değişikliği sonucu daha şiddetli yangınlar olacağını öngörmüştü. Dünyamız ortalama 1 derece ısındığı için kimi etkileri artık daha şiddetli şekilde görüyoruz. Avusturalyalı bir ekolojist olan Michael Clarke'ın sözleriyle, bunun sonucu olarak, yangınlarda üç tane etki ortaya çıkıyor: yangın sıklığının artması, yangın şiddetinin artması ve yangın boyutunun artması.
[img='http://imgurp.com/QjdcQSM.png',none,734][/img]
İklim bilimci Ed Hawkins'in [url='https://twitter.com/ed_hawkins/status/1214302281602129924']paylaşımının[/url] çevirisi. Veri kaynağı: Avusturalya devletinin iklim veri bankası.
İklim bilimci Ed Hawkins'in [url='https://twitter.com/ed_hawkins/status/1214302281602129924']paylaşımının[/url] çevirisi. Veri kaynağı: Avusturalya devletinin iklim veri bankası.
İşin öteki tarafında, bu seneki Avusturalya yazı, 1 derece küresel ısınma için bile anormal derecede sıcak geçiyor. Yukarıdaki grafikten görebileceğiniz üzere, bu seneki yaz 2.5 derece ile 3 derece küresel ısınma arasındaki bir nokta için normal olan. Peki bu anormal ısınmanın sebebi nedir?
Meteorolojide Hint Okyanus Dipolü diye tabir edilen bir durum var. Hint Okyanusu'nda, okyanus yüzeyi sıcaklıkları doğu-batı arasında iki kutba ayrılıyor. Pozitif bir dipol, batıdaki okyanus kısmının daha sıcak ve doğudakinin daha soğuk olması anlamına geliyor. Negatif dipol, bunun tam tersi oluyor ve son olarak, nötral dipol, Hint Okyanusu'ndaki yüzey sıcaklıkları aşağı yukarı eşit demek oluyor.
Okyanus sıcaklıklarındaki bu değişim kara bölgelerini de etkiliyor. Pozitif dipol durumunda, doğudaki kara bölgelerine daha az yağmur düşerken, batıdaki kara bölgelerine daha çok yağmur düşüyor.
Bu sene oldukça kuvvetli bir pozitif dipol gerçekleşti. Bununla birlikte, Doğu Afrika'da aşırı şiddetli yağışlar bölgeyi seller altında bıraktı. Ekim ve Kasım-ortası arasındaki zaman diliminde, mevsim normalinin %300'ü yağış düştü. BM raporuna göre, 300'den fazla kişi öldü ve 2.8 milyon insan bu durumdan etkilendi.
İşin diğer kısmında, Hint Okyanusu'nun doğusunda kalan bölgelerde normalden çok daha kuru bir mevsim yaşanıyor.
[img='https://imgurp.com/Iqa06xK.png',none,691][/img]
[url='https://www.news.com.au/technology/environment/bom-weather-map-paints-horrible-picture-of-upcoming-summer/news-story/8707802d6ef9f78a844517b66a4bf05c']News.com.au'dan çevrilerek[/url]. Verilen olasılık yüzdedir.
[url='https://www.news.com.au/technology/environment/bom-weather-map-paints-horrible-picture-of-upcoming-summer/news-story/8707802d6ef9f78a844517b66a4bf05c']News.com.au'dan çevrilerek[/url]. Verilen olasılık yüzdedir.
Bununle eş şekilde normalden çok daha sıcak bir yaz yaşanıyor. Aşağıdaki haritaya bakılınca kuraklık ve sıcaklık arasındaki uyum görülebilir.
[img='https://cdn.discordapp.com/attachments/558324520725905408/665618677890154562/BOM.png',none,603][/img]
[url='https://www.news.com.au/technology/environment/bom-weather-map-paints-horrible-picture-of-upcoming-summer/news-story/8707802d6ef9f78a844517b66a4bf05c']News.com.au[/url]'dan çevrilerek. Ortalama sıcaklığın mevsim normallerinin üstüne çıkma olasılığı gösteriliyor.
[url='https://www.news.com.au/technology/environment/bom-weather-map-paints-horrible-picture-of-upcoming-summer/news-story/8707802d6ef9f78a844517b66a4bf05c']News.com.au[/url]'dan çevrilerek. Ortalama sıcaklığın mevsim normallerinin üstüne çıkma olasılığı gösteriliyor.
Avusturalya Meteroloji Bürosu'nda 20 yıldır meteroloji uzmanlığı yapan Livio Remano, "Bakması çok korkunç bir harita," diye niteliyor. "Bunu daha önce hayatımda hiç görmedim... Avusturalya ülkesinin tamamı koyu kızıla boyanmış."
Bu sıcaklık ve kuraklık durumuyla uyumlu bir şekilde, yangınların en çok, kendi normallerine göre en sıcak ve en kurak bölgelerde çıktığı görülebilir.
[img='https://www.snopes.com/tachyon/2020/01/australia_fires.jpg',none,607][/img]
Yangınların 3D temsili görselleştirmesi ([url='https://anthonyhearsey.com/australia-is-burning-a-3d-visualisation']Anthony Hearsey[/url] tarafından hazırlanmıştır).
Yangınların 3D temsili görselleştirmesi ([url='https://anthonyhearsey.com/australia-is-burning-a-3d-visualisation']Anthony Hearsey[/url] tarafından hazırlanmıştır).
Hint Okyanusu Dipolü'nün şu anki kriz üstündeki etkileri bariz. Peki Hint Okyanusu Dipolü, tamamen doğal bir durum mudur? Bu sorunun cevabı yine hayır oluyor. İklim değişikliği sebebiyle, ekstrem derecede pozitif Hint Okyanusu Dipolü'nünün görülme sıklığının üç kat artacağını öngörülmüştü. 2014'te çıkan makaleye göre, ekstrem derecede pozitif dipol durumları, 17.3 yılda bir yerine 6.3 yılda bir gerçekleşecek.
Kısacası, gerçekleşen olay bir anomali olabilir fakat bu anomalinin oluşmasında yine iklim değişikliği rol oynuyor.
Son olarak, bu ateşler yangın mevsimi başlamadan çok daha önce ortaya çıkmıştı. Yaklaşık Ağustos ayından beri varlar fakat yangın mevsiminin başlamasıyla beraber iyice kuvvetlendiler ve yayıldır. Yangın mevsimi yaklaşık iki ay daha devam edecek.
Bağış Yapabileceğiniz Yerler
Doğal hayatla ilgili bağış alan kurumlar.Wires
Animal Welfare League NSW
Wild Life Victoria
Taronga Conservation Society Australia
RSPCA
Aşağıdaki organizasyon bağış yapılabilecek başka linkler veriyor.
Australian Conservation Foundation
Şu başlıkta daha fazla linkler var.
Ways to Donate, Fundraise and Volunteer this weekend
Diğer Başlıklar
Yangınlarda 1 Milyar Hayvan Öldü
Fotoğraflarla Avusturalya Yangını
İklim Değişikliği Ana Başlığı
